NLENFR

Klimaatstraten

Hoe richten we onze straten in als leefbare ontmoetingsplekken met ruimte voor verkoeling, water en groen? Hoe geven we tegelijkertijd prioriteit aan een gezonde en veilige mobiliteit?

Vitrine

ipklimaatstratenframe1.jpg
00vitrinedgvklimaatstraatcivanput.png
logoinfopuntpubliekeruimteweb.png
experimentenplannen.png
hetandereatelieratelierhorizonganshorenunescoschool.png
02ks065profiel.jpg
tafelpartnerstekening.png
ksvitrinequotekoencommonslab2.png
logoiew.png

Burgers nemen het beheer van hun straat in eigen handen. Ze bouwen tuinstraten, zomerstraten, leefstraten en schoolstraten. Wat kunnen we leren uit al die initiatieven? Welke ondersteuning kunnen ze gebruiken? Hoe kunnen we sociale innovatie versterken?

Plan van aanpak

play.png
play.png
clipboard.png
baksteen.png
baksteen.png
stift.png

In de smalle maar intensief gebruikte ruimte van de straat komen heel wat uitdagingen samen: mobiliteit, klimaat, water, gemeenschapsvorming. De nieuwe noden vergen een cascade aan veranderingen. Welke middelen en expertise hebben we nodig om de klimaatstraat op te schalen tot doortastende beleidsprogramma’s?

Ontdek de kaart met alle Bouwstenen

Bouwstenen

Initiatieven van Commons Lab in beeld, Antwerpen
Initiatieven van Commons Lab in beeld, Antwerpen
© Commons Lab Antwerpen, Antwerpen

Commons Lab, Antwerpen

Commons Lab Antwerpen manifesteert zich als de spin in het web binnen een veelheid aan initiatieven in Antwerpen vanuit burgers, overheid, bedrijven en kennisinstellingen. Betrokkenheid binnen een brede thematiek en een gevoel van urgentie staan aan de basis van het collectief, met als centrale vraag: van wie is de stad, en hoe kunnen we de stad allemaal samen beheren?
Hemelwateras Edegemsesteenweg in beeld, Kontich
Hemelwateras Edegemsesteenweg in beeld, Kontich
© Gemeente Kontich, Kontich

Hemelwateras Edegemsesteenweg

Geplande rioleringswerken vormden aanleiding om de Edegemsesteenweg, inclusief een park en twee schoolomgevingen grondig te herzien. Water dat eerst onzichtbaar ondergronds werd afgevoerd, krijgt een zeer prominente plek in het straatbeeld. Daarvoor moesten een aantal obstakels overwonnen worden.
Van proefopstelling naar permanente inrichting, Antwerpen
Van proefopstelling naar permanente inrichting, Antwerpen
© Stad Antwerpen, Antwerpen

Lange Ridderstraat - Tuinstraten Antwerpen

Tuinstraten Antwerpen kadert in een brede visie om van de stad een klimaatrobuuste, kwaliteitsvolle omgeving te maken. De tuinstraat stimuleert tevens sociale interactie op straat. Na een initiële fase met pilootprojecten schroeft de stad haar ambities op naar de permanente groen-blauwe omvorming van straten in vijf Antwerpse districten.
Een leeftuin vol met activiteiten
Een leeftuin vol met activiteiten
© Samenlevingsopbouw Gent vzw

Leeftuin Borluut - Leefstraten Gent

Gent experimenteert sinds 2012 met het programma leefstraten hoe een andere straatinrichting voor een sterker buurtgevoel kan zorgen. In 2020 werden de tijdelijke leefstraten uitgebreid met een drietal leeftuinen. Een leeftuin, net zoals een leefstraat, komt er telkens op initiatief van de omwonenden. De leeftuin ter hoogte van de Borluut, een sociale woontoren aan de Watersportbaan, werd ondersteund door de stad in samenwerking met Samenlevingsopbouw vzw.
Een ode aan de zachte weggebruiker
Een ode aan de zachte weggebruiker
© BUUR

Schoolomgeving Elzestraat, St. Katelijne-Waver

De Elzestraat in St. Katelijne-Waver is de centrale straat van het dorp, met een kerk, parochiezaal, horeca en een school. De publieke ruimte was grotendeels gericht op de doorstroom van autoverkeer, waarbij de schoolgaande kinderen hun weg in de marge zochten. Een grootschalige dorpskernvernieuwing nam de schoolomgeving op de schop en transformeerde de Elzestraat van een transit- naar een verblijfsruimte.
De transformatie van een steenweg in beeld, Genk
De transformatie van een steenweg in beeld, Genk
© Borgerhoff, Genk

Evence Coppéelaan - Vlaanderen Breekt Uit

Binnen het programma ‘Vlaanderen Breekt Uit’ was de Evence Coppéelaan de enige inzending waarbij een steenweg stevig wordt onthard. De weg wordt omgevormd naar een aangename, belevingsvolle en verkeersveilige omgeving. Daarvoor verdwijnt maar liefst 10.000 m2 aan asfalt.
Op de bres voor schone lucht en verkeersveiligheid
Op de bres voor schone lucht en verkeersveiligheid
© Belga

Filter Café Filtré

Voortschrijdend inzicht in de schadelijke effecten van luchtvervuiling op gezondheid gaven in 2018 aanleiding tot massale acties van ouders, scholen en kinderen in Brussel en Vlaanderen tegen verkeersonveilige en ongezonde schoolomgevingen. Met acties, van aan schoolpoorten tot de A12 snelweg en het Brouckèreplein, zette Filter Café luchtkwaliteit op de politieke agenda. In 2019 ontstond hieruit de gelijknamige vzw die met haar Atelier verder werkt aan de constructieve verbeelding van een autoluwe, leefbare en klimaatrobuuste stad.
Van grijze parking naar groene binnentuin
Van grijze parking naar groene binnentuin
© Stad Oostende

Lijnbaanstraat Oostende - Cool Towns

De Lijbaanstraat, een sterk verharde en weinig aantrekkelijke parking in het handelscentrum van Oostende, wordt vandaag omgevormd tot een oase van groen. De straat vormt zo niet alleen een aangename tuin voor de stadsbewoners, maar ook een belangrijke troef in het bestrijden van hittestress. Het project kadert in het Europese project Cool Towns.
De impact van een middenberm
De impact van een middenberm
© Google

Middenberm N9 Eeklo

De N9 loopt als verkeerskundige slagader dwars door Eeklo en vormt daarmee het aankomstbeeld voor wie de stad bezoekt. De kale aanblik van de berm en de herziening van het mobiliteitsplan gaven aanleiding voor het stadsbestuur om het eigenaarschap en beheer van de berm over te nemen van het Agentschap Wegen en Verkeer.

Logboek

De klimaatstraat als hefboom
De klimaatstraat als hefboom
© 2020
09.06.21diagram
De klimaatstraat als hefboom
In de straat komen veel uitdagingen samen. Hoewel ze vaak gelinkt zijn aan verschillende beleidsdomeinen en bevoegdheden, landen ze in dezelfde ruimte. Bij veel pioniersprojecten zien we dat ze vertrekken van één specifieke opgave. Bijvoorbeeld de luchtkwaliteit aan de schoolpoort, of de wens voor extra ontmoetings- en speelruimte tijdens de zomermaanden.
Wanneer we spreken over een klimaatstraat gaan we een stapje verder. Hoewel deze kan vertrekken vanuit één specifieke uitdaging gaat de klimaatstraat op zoek naar methodes om tegelijk ook andere opgaves aan te pakken. Hoe kan het verbeteren van de luchtkwaliteit samengaan met hittebestrijding? Hoe kan het hergebruik van hemelwater ook voor bijkomende ontmoeting en sociaal contact in de buurt zorgen? Er zijn oneindig veel win-win kansen te vinden in de straat.
De klimaatstraat als hefboom
De klimaatstraat als hefboomfoto: 2020

09.06.21video
Portraits: #10 Lieven
Dat de groenperkjes in de stad, bijvoorbeeld aan de voet van bomen in de straat, netjes en vakkundig onderhouden moeten worden, is iets waar maar weinigen bij stilstaan. Lieven geeft een inkijk in de weerslag van het vergroenen van straten op de beheerwerkzaamheden van de Groendienst –en de manier waarop burgers kunnen meegenieten van deze ‘vanzelfsprekendheid’.
561055637

18.05.21video
Portraits: #8 Koen
Gedeeld gebruik zonder eigenaarsschap en mèt goede afspraken, dat is de kerngedachte van Commons Lab, een Antwerps initiatief sinds 2018. En een common, dat begint al bij een gezamenlijke regenton.
552713739

18.05.21video
Portraits: #6 Sophie
Heroes for Zero wil nul verkeersdoden of zwaargewonden in de Brusselse straten. Dat gaat niet alleen over verkeersveiligheid, maar ook over het opeisen van de publieke ruimte: op weg naar een stad die kwetsbare mensen en sociaal leven boven de doorstroom van voertuigen stelt.
552713943

31.03.21video
Portraits: #2 Bernadette
Een groep buurtbewoners in de Gentse wijk Rabot vocht de aanleg van een buurtparking aan en richtte er een collectieve tuin op in de plaats. Nu vormt het binnengebied met 24 moestuintjes een belangrijke groene ontmoetingsplek voor de buurt.



Leeslijst


Artikel
De strijd om de straat
Ine Renson, Ivan Put
De Standaard

Publicatie
Proeftuinen Ontharding
Architecture Workroom Brussels, Departement Omgeving Vlaanderen
Architecture Workroom Brussels | Departement Omgeving Vlaanderen

Publicatie
Buurten met lef, buurten vol leven
Stefan Bendiks, Ana Daniela Dresler, Aglaée Degros en Clément Gay (Artgineering), Eva Van Eenoo, Kobe Boussauw (Vrije Universiteit Brussel – Cosmopolis Centre for Urban Research), Wout Baert, Inge Caers (Fietsberaad Vlaanderen), Leo Van Broeck, Julie Mabilde, Annelies Augustyns (Team Vlaams Bouwmeester)
Fietsberaad Vlaanderen | Team Vlaams Bouwmeester

Publicatie
Op weg naar een New Deal tussen boer en maatschappij- advies en essays
Essays door Berno Strootman, Jan Willem Erisman, Krijn Poppe, Merel Hondebrink, Jeroen Pijlman, Evert Prins, Pieter Struyk, Jan-Paul Wagenaar, Shera van den Wittenboer, Marieke Francke onder redactie van Marijke Bovens. Tekstadvies van College van Rijksadviseurs en Noël van Dooren
College van Rijksadviseurs

Publicatie
Antwerpen voor klimaat 2030
Johan De Herdt, Griet Lambrechts, Ronny Van Looveren, Kristel Heyman, Vincent Van Ryssegem, Filip Lenders, Elke Van de Mosselaer, Marijke De Roeck
Stad Antwerpen

Publicatie
Groenblauwe netwerken in Vlaanderen -Leren uit praktijkvoorbeelden
Smets J., Wanner S., De Blust G., Turkelboom F.
Departement Omgeving Vlaanderen

Boek
Capital Agricole
Augustin Rosenstiehl
Pavillon de l'Arsenal

Boek
Op grond van samenwerking
Dirk Holemans, Pieter Van den Broeck, Annette Kuhk et al.
EPO

Video
Ademen onze kinderen zich ziek?
Ilse van Lysebet, Guy De Troyer
Pano | VRT NWS

Publicatie
Every breath a threat
Greenpeace
Greenpeace

Publicatie
Ruimte voor Gent: structuurvisie 2030
Paul Teerlinck et al.
Stad Gent

Publicatie
De beweegvriendelijke stad
Ad de Bonk, Anouk Distelbrink, Wendy Van Kessel et al.
Gemeente Amsterdam, Urhahn

Publicatie
Impact van Nature Based Solutions in het Brussels hoofdstedelijk gewest
Dirk Lauwaet, Stijn Vranckx, Stefanie Dens, Thomas Hawer
Leefmilieu Brussel