NLENFR
  • Toekomstplek
  • Betaalbare woningen
  • Bufferbeken
  • Energiewijken
  • Klimaatstraten
  • Maakleerplekken
  • Materialendorpen
  • Stroomverzamelaars
  • Voedselland
  • Wijkmotoren
  • Zorgzame Buurten
  • Soort inhoud
  • afbeelding
  • community
  • diagram
  • interview
  • opinie
  • podcast
  • publicatie
  • video
649967293
22.11.21video
Livestream#5: The Great Transformation of Brussels - Practices of Change
Met Pascal Smet (Brussels Hoofdstedelijk Gewest), Panos Mantziaras (Fondation Braillard Architectes/Luxembourg in Transition), Katrien Rycken (Leuven 2030), Sofie van Bruystegem (City Mine(d)), Dimitri Crespin (Brusseau) en Maarten Roels (Terre-en-vue); moderatie door Roeland Dudal en Joachim Declerck (Architecture Workroom Brussels).
Brussel kent momenteel een innovatief middenveld met vele initiatieven die in samenwerking met publieke en private actoren kunnen optellen tot het grootste transformatieproject van de Europese hoofdstad. Het zijn praktijken die inspelen op de noodzakelijke transformatie van onze leefomgeving die de maatschappelijke veranderingen ruimte geven. Wanneer we een veelheid aan projecten tegelijkertijd opzetten, kunnen we een ongeziene versnelling op gang brengen. Om deze lokale organisaties te ondersteunen is er nieuwe samenwerkingsruimte nodig en innovatie op het gebied van stedelijk beleid: een visionair raamwerk voor de vermenigvuldiging van deze initiatieven. Het beleid ontwikkelt de kaders om de maatschappelijke transities te versnellen en goed te doen landen. Het zijn de praktijken van verandering die meebouwen aan goede oplossingen om deze uitdagingen ruimte te geven. In een publiek gesprek op 22 november verkennen we de kansen en knelpunten die Brusselse praktijken ervaren. We brengen ze in gesprek met binnen- en buitenlandse beleidsmakers en bespreken hoe het beleid deze initiatieven de wind in de rug kan geven waardoor deze niet de onderstroom blijven maar de hoofdstroom worden. De inzichten worden voorgelegd aan bevoegd Staatssecretaris van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Pascal Smet.

We trappen de avond af met een inspirerende lezing door Panos Mantziaras over het programma Luxembourg in Transition waarin ontwerpers en beleidsmakers werken aan ruimtelijke visies voor de klimaatneutrale en veerkrachtige toekomst van Luxemburg. Tijdens de avond verkennen we wat Brussel kan leren van beleidsinstrumenten die in Luxemburg worden ingezet om te werken aan de transitievraagstukken. En we duiken dieper in de context van Brussel met sprekers die verbonden zijn aan lokale organisaties die werken aan fundamentele transformaties als een nieuw type van stedelijk middenveld: Sofie Van Bruystegem (City Mine(d)), Dimitri Crespin (Brusseau) en Maarten Roels (Terre-en-vue).

Vervolgens trekken we lessen en praten we door over het valoriseren van de werkingen van de vernieuwende praktijken in de setting van een salongesprek met Pascal Smet, Panos Mantziaras (directeur Fondation Braillard Architectes en wetenschappelijk directeur Luxembourg in Transition) en Katrien Rycken (directeur Leuven 2030). Hoe werken verschillende actoren en inwoners samen aan de stad van de toekomst en wat kunnen de verschillende steden hierin van elkaar leren? Hoe werken we samen aan de grote verbouwing van Brussel?
649967293

10.06.21video
Livestream recording #4: Towards a New European Practice
Een gesprek met Dirk Somers, Koen Wynants, Nadia Casabella, Mike Emmerik, Hanne Mangelschots, Denis Cariat, Alessandro Rancati, Lene De Vrieze en Joachim Declerck.
Het maatschappelijk initiatief De Grote Verbouwing 2020-2030 heeft als doel het vullen van the missing link: de ontbrekende verbindingen tussen de vele experimenten en praktijken in het veld en de ambitieuze top-down doelen. Uitgangspunt van dit initiatief is dat we vaak geneigd zijn veel energie te steken in het ontwikkelen van plannen en het komen tot ambitieuze overeenkomsten, terwijl de echte vraag gaat om overgaan tot actie. Hoe kunnen deze grote ambities leiden tot concrete veranderingen in onze straten, buurten, bedrijven, enz. Hoe activeren en ondersteunen we de verschillende actoren bij het uitvoeren van deze projecten? De Grote Verbouwing heeft de ambitie om publieke, private en maatschappelijke krachten en expertise te bundelen, om vanuit co-creatie te komen tot versnellingsstrategieën voor strategische herstel- en transitieprojecten zoals voedselparken, energiewijken en toekomstgerichte klimaatstraten. Door gebruik te maken van de kracht van verbeelding, vormen we coalities en formuleren we strategische werven die tussen nu en 2030 kunnen worden gerealiseerd.

Het eerste rondetafelgesprek van deze middag focust op bestaande praktijken die veranderingen provoceren of inspelen op de veranderende uitdagingen. Aan wat voor praktijken hebben we eigenlijk de meeste behoefte? In het tweede gesprek positioneren we het initiatief van De Grote Verbouwing in de context van een groter netwerk van dit type omgevingen om innovatieve praktijken te mobiliseren en te versnellen om zo tot een implementatiegolf te komen - het onderwerp van de afsluitende rondetafel. Hoe verbeelden en creëren we de paden om de ambities van de Green Deal te verwezenlijken? Wat zijn de noodzakelijke voorwaarden om de overgang naar actie te versnellen?

De Grote Verbouwing is een onafhankelijke leeromgeving, incubator en publieksprogramma, opgezet door een diverse groep maatschappelijke actoren. Het legt zich toe op de concrete landing van Europese en nationale relanceplannen en de Green Deal, en is een partner-initiatief van New European Bauhaus.


Programma:

13:00 – 14:15
Round-table 1: Architecture and Transition
With Dirk Somers (Bovenbouw Architectuur), Koen Wynants (Commons Lab) and Nadia Casabella (1010 architecture urbanism)

14:30 – 15:45
Round-table 2: Platforms for Practices
With Denis Cariat (Charleroi Métropole), Hanne Mangelschots (Architecture Workroom Brussels) and Mike Emmerik (Independent School for the City)

16:00 – 16:15
The Great Transformation: initiative and online platform

16:15 – 17:00
Round-table 3: Landing the Green Deal
With Alessandro Rancati (New European Bauhaus), Dirk Somers (Bovenbouw Architectuur) and Denis Cariat (Charleroi Métropole)

Moderated by Joachim Declerck (Architecture Workroom Brussels)
573066270
Livestream #4: Towards a new European practice

De klimaatstraat als hefboom
De klimaatstraat als hefboom
© 2020
09.06.21diagram
De klimaatstraat als hefboom
In de straat komen veel uitdagingen samen. Hoewel ze vaak gelinkt zijn aan verschillende beleidsdomeinen en bevoegdheden, landen ze in dezelfde ruimte. Bij veel pioniersprojecten zien we dat ze vertrekken van één specifieke opgave. Bijvoorbeeld de luchtkwaliteit aan de schoolpoort, of de wens voor extra ontmoetings- en speelruimte tijdens de zomermaanden.
Wanneer we spreken over een klimaatstraat gaan we een stapje verder. Hoewel deze kan vertrekken vanuit één specifieke uitdaging gaat de klimaatstraat op zoek naar methodes om tegelijk ook andere opgaves aan te pakken. Hoe kan het verbeteren van de luchtkwaliteit samengaan met hittebestrijding? Hoe kan het hergebruik van hemelwater ook voor bijkomende ontmoeting en sociaal contact in de buurt zorgen? Er zijn oneindig veel win-win kansen te vinden in de straat.
De klimaatstraat als hefboom
De klimaatstraat als hefboom© 2020

09.06.21video
Portraits: #10 Lieven
Dat de groenperkjes in de stad, bijvoorbeeld aan de voet van bomen in de straat, netjes en vakkundig onderhouden moeten worden, is iets waar maar weinigen bij stilstaan. Lieven geeft een inkijk in de weerslag van het vergroenen van straten op de beheerwerkzaamheden van de Groendienst –en de manier waarop burgers kunnen meegenieten van deze ‘vanzelfsprekendheid’.
561055637

03.06.21video
Livestream recording #3 - ENERGY DISTRICTS: DESIGNING THE RENOVATION WAVE
Hoe verbeteren we de energieprestatie van ons gebouwenpatrimonium op een collectieve en betaalbare manier, niet alleen om CO2-emissies terug te dringen en onze duurzaamheidsdoelstellingen te behalen, maar ook om lokaal ondernemerschap te vergroten en de woonkwaliteit te verbeteren?
Rond deze vraag openden we op donderdag 3 juni de tweede werkruimte op het online platform van De Grote Verbouwing. Voor de gelegenheid gaan we in gesprek met architect en stadsontwerper Eva Pfannes (OOZE), ontwikkelingsactivist Jim Segers (CityMine(d)), energie-expert Ruben Baetens (3E) en Joachim Declerck (AWB) tijdens de Great Transformation Session – Energy districts: Designing The Renovation Wave.

Ons bestaand gebouwenpatrimonium is een van de grote uitstoters van CO2 en is nog steeds ontzettend afhankelijk van fossiele brandstoffen. Het optrekken van de prestatie van onze verouderde woningen is daarom nodig en betekent tegelijkertijd een sprong in woonkwaliteit. Lokale energieproductie houdt de winst bovendien bij de gebruikers. Als we dat gezamenlijk aanpakken, kunnen we niet alleen de prijs drukken, maar ook het buurtgevoel en de sociale samenhang in een wijk versterken. De grote uitdaging is om dit soort energiewijken te mainstreamen.

Welke organisatiecapaciteit, businessmodel en aanpak is nodig? Kunnen we bewoners aanspreken op hun eigen noden, problemen en motivaties? Hoe kunnen de bouw-, innovatie- en dienstensector, de coöperaties, de lokale besturen, de Brusselse, Vlaamse en Belgische overheden, de energiedistributoren en -regulatoren hier een rol in spelen?
559994466

03.06.21diagram
Het ontwerp van de renovatiegolf - De uitdaging van onze gebouwde omgeving
Deze kaart van de bebouwde omgeving in het Brussels-Vlaamse gewest illustreert de omvang van de uitdaging voor de collectieve renovatie die nodig is om het energievraagstuk aan te pakken.

02.06.21video
Portraits: #9 Simon
Electricien Simon bekijkt het energieprobleem praktisch. Wat is nodig om een woning duurzaam te verwarmen? Hij belicht de uitdaging die voor ons ligt om de samenleving op grote schaalenergieneutraal te maken. Zijn conclusie: de juiste individuele keuzes maken het verschil, maar nog belangrijker is dat die keuzes zo snel mogelijk en door zoveel mogelijk mensen tegelijk gemaakt worden.
557952326

02.06.21publicatie
De Lage Landen 2020–2100. Een toekomstverkenning
In het onderzoek en de publicatie ‘De Lage Landen 2020–2100. Een toekomstverkenning’ wordt het concept van “energiewijken” voorgesteld vanuit een ruimtelijke analyse en hypothese voor de hernieuwbare energietransitie.

02.06.21publicatie
Ruimte voor de energietransitie
Op basis van een reeks stakeholdertafels met architecten, lokaal beleid, ontwikkelaars, energiecoöperaties en experts werd een advies voor een ruimte- en energiebeleid geformuleerd dat stelt dat een wijkaanpak de hefboom kan zijn voor de realisatie van de energietransitie.

28.05.21video
Livestream recording #2 - FOOD LAND: PROMISING LAND-USE COALITIONS
Hoe organiseren we een nieuw samenspel tussen grondpositie en grondgebruik om méér ruimte te maken voor een gezonde, rendabele én betaalbare voedselproductie voor een klimaatbestendig landschap?
Heel wat initiatieven experimenteren met innovatieve samenwerkingen die de focus verschuiven van grondeigendom naar grondgebruik. Sommige landbouwers gaan natuurgronden beheren in ruil voor het medegebruik ervan; anderen verenigen zich met burgers in een gezamenlijke aankoop van gronden; of nog anderen telen de gronden van hun uiteindelijke afnemer. De belangen van landbouwers zonder grond en de belangen van specifieke grondeigenaren laten deze initiatieven optellen tot een collectief belang. Binnen welke condities zijn deze nieuwe soorten coalities denkbaar? Waar is er bereidheid bij wie en waarom soms ook niet? Wat zijn de meest strategische samenwerkingen, en hoe kunnen we ze vermenigvuldigen? 

Een gesprek met historicus Tim Soens (UAntwerpen), bioboer Kurt Sannen (Het Bolhuis) adviseur landschap & erfgoed Shera van den Wittenboer (Nederlands College van Rijksadviseurs) en Joachim Declerck (Architecture Workroom Brussels) tijdens de Great Transformation Session – Food Parks: Promising Land Use Coalitions (Donderdag 27 mei 2021).
557115138

Montage Voedselparken
Montage Voedselparken
26.05.21afbeelding
Montage Voedselparken
Het investeringsprogramma Voedselparken zet in opnieuwe type-samenwerkingen tussen landbouwers zonder grondgaranties en grondeigenaars. Welke zijn de specifieke en succesvolle afsprakenkaders? Welke uitwisselingen vinden er plaats? En wat brengen overheden, burgers en flankerende organisaties mee in?
Montage Voedselparken
Montage Voedselparken

26.05.21publicatie
Pitch investeringsprogramma Voedselparken
Deze presentatie benoemt de wat en waarom van het investeringsprogramma Voedselparken. Het document diende als basis voor de eerste gesprekken met verschillende actoren.

26.05.21video
Livestream recording #1: BUILDING A SOCIETAL WORKSPACE
Grote uitdagingen en ambitieuze plannen vliegen ons om de oren. Maar hoe zetten we de stap van ‘papieren’ analyses en intenties naar structurele en kwalitatieve veranderingen in onze buurt, samenleving en economie? Hoe breken we samen uit?
Op 20 mei lanceerden we De Grote Verbouwing 2020–2030, een onafhankelijke leeromgeving, incubator en publieksprogramma. Ondernemende burgers, overheden, bedrijven, financiers, wetenschappers en organisaties timmeren mee aan concrete doorbraken en realisaties. Met de inzet van ontwerp en verbeeldingskracht vormen we coalities en formuleren we strategische werven die tussen nu en 2030 gerealiseerd kunnen worden.

Wat is de verontwaardiging en het gedeelde engagement achter De Grote Verbouwing? We geven het startschot voor het online platform met innovatieve praktijken die de Bouwstenen vormen voor Toekomstplekken en Portretten die de transities vanop ooghoogte in beeld brengen. We reflecteren over de manier waarop we verder te werk moeten gaan.

Een gesprek met Koen Schoors (UGent), Griet Celen (VLM), Mieke Debruyne (Woestijnvis), Floris Alkemade (Rijksbouwmeester Nederland) en Joachim Declerck (Architecture Workroom Brussels) over de (online) werkomgeving van De Grote Verbouwing.
555595310

18.05.21video
Portraits: #7 Koen
Het Rollend Klimaatfonds voorziet laagdrempelige leningen voor burgers om hun woning in één klap energiezuinig te maken. Doordat de maandelijkse besparing op de energiefactuur groter is dan het aflossingsbedrag, komt een comfortabele woning ook voor de lagere inkomens binnen handbereik, volgens econoom Koen.
552713586

18.05.21video
Portraits: #6 Sophie
Heroes for Zero wil nul verkeersdoden of zwaargewonden in de Brusselse straten. Dat gaat niet alleen over verkeersveiligheid, maar ook over het opeisen van de publieke ruimte: op weg naar een stad die kwetsbare mensen en sociaal leven boven de doorstroom van voertuigen stelt.
552713943

18.05.21video
Portraits: #8 Koen
Gedeeld gebruik zonder eigenaarsschap en mèt goede afspraken, dat is de kerngedachte van Commons Lab, een Antwerps initiatief sinds 2018. En een common, dat begint al bij een gezamenlijke regenton.
552713739

18.05.21video
Portraits: #5 Els
Zonnepanelen en lokale groene energie voor zowel de grote als de kleine portemonnee. In Sint Amandsberg, bij Gent, kwam het dankzij het stadsprogramma Buurzame Stroom binnen de mogelijkheden voor Els en haar medebewoners – zonder de gentrificatie aan te jagen.
552713397

Wandelworkshop
Wandelworkshop
© Bob Van Mol
28.04.21community
Verslag wandelworkshop Coördinatieplatform Energie Noordwijk Brussel
Op 28 april werd in de Brusselse Noordwijk een wandelworkshop georganiseerd. Deze vond plaats in het kader van het Coördinatieplatform Energie, geïnitieerd door de Stad Brussel en in samenwerking met 3E en Architecture Workroom Brussels. De wandeling had de ambitie om het lokale potentieel en de behoeften te verkennen en te oogsten om zo een alomvattend en geïntegreerd proces op te starten om een Positieve Energy District (PED) te bouwen in deze diverse buurt.
Verschillende gemobiliseerde en actieve actoren op het gebied van de energietransitie, die ook deel uitmaken van de lopende uitwisselingen die georganiseerd worden binnen het Coördinatieplatform, werden uitgenodigd om samen na te denken tijdens deze wijkverkenning. Hier werd gefocust op de vraag hoe we door het identificeren van potentiële lokale energieprojecten collectief de energietransitie in de Noordwijk moeten beginnen uittekenen en realiseren.
Tegelijkertijd werden ervaringen van andere Belgische cases, waar de energievraag centraal stond in de ontwikkeling van lokale energieproductie en in het uitstippelen van een strategie voor een energiedistrict, in de discussie betrokken. Tijdens de wandeling werden verschillende uiteenzettingen gegeven door deskundigen om het gesprek met specifieke kennis te voeden. In de buurt van de sociale woontorens van de Foyer Laekenois, gaf Jean Frippiat van APERe een eerste pitch waarin hij uitlegde hoe verschillende lokale energiegemeenschappen kunnen worden opgezet. Hij bracht onder andere Nos Bambins en SunGilles als voorbeelden naar voren.

Toen we daarna verder gingen naar het Senne park, vertelde Chloé Verlinden van CityMine(d) meer over hun huidige project SunGilles. Hier proberen ze een lokale energiegemeenschap op te zetten met de bewoners van een woonblok voor sociale huisvesting. Duidelijk in de discussie was dat het energievraagstuk moet doordringen tot het dagelijks leven van de bewoners van de wijk, waar burgers, publieke en private actoren en belanghebbenden een sleutelrol kunnen spelen bij de opbouw van deze energiewijk. Dit zou een collectieve mobilisatie van de buurt impliceren, waarbij sensibilisatie rond de vermindering van het energieverbruik en de lokale productie centrale vragen zijn voor deze verschuiving.

Eenmaal dicht bij de haven en de locatie van de toekomstige Sporttoren, begon de groep na te denken en te discussiëren over hoe nieuwe gebouwen en lokale transformaties een cruciale kans zouden kunnen vormen om lokale energieproductie te implementeren. In dit kader gaven Anne-Sophie Vanhelder, werkzaam bij CityTools en Olga Bagnoli, van de Stad Brussel, een overzicht van het werk dat zij ontwikkelen binnen het Contract de Quartier Durable, als een kans om de energievraag verder te implementeren en te verankeren in de lokale transformaties.
In de discussie werd dan ook duidelijk dat een energiewijk in de Noordwijk veel vragen tegelijk moet aanpakken, en dat er een geïntegreerde manier nodig is om deze cruciale verandering te structureren. Dit was het punt waarop de presentatie van Wannes Vanheusden van 3E aansloot. Hij illustreerde het concept van een community dashboard, hoe het zou functioneren en hoe het een instrument is om de integrale transformatie van het district naar een PED te ondersteunen. Het concept van een community dashboard werd verder uitgediept door Boniface Nteziyaremye, deel van het team van WeSmart, die vertelde over de ervaringen en het werk gedaan voor het Tivoli project.

De wandeling werd afgesloten met een bredere reflectie over wat deze ervaringen in de Noordwijk zouden opleveren. In feite was de wandeling een goede gelegenheid om te beginnen met het bedenken van concrete coalities rond bepaalde projecten en concepten. De discussie in de wijk vormde een testmoment om een vruchtbare bodem te vinden om aan de slag te gaan met de PED. Als resultaat van de wandeling leken drie specifieke concepten relevant om in actie te schieten voor mogelijke energieprojecten in de wijk:

De eerste component heeft te maken met het opzetten en uitbouwen van een lokale energiegemeenschap. Dit zou betekenen dat door het opbouwen van lokale mobilisatie van bewoners dankzij het initiëren van mogelijke dynamieken voor burgerbetrokkenheid en co-creatie, we zouden kijken naar het lokale consumptiepatroon en lokale energie-uitwisselingen zouden opbouwen. Het startpunt zou de gemeenschap rond de Foyer Laekenois kunnen zijn.

Bovendien zijn de nieuwe bouwontwikkelingen, die kenmerkend zijn voor de Noordwijk, geïdentificeerd als een goede gelegenheid om na te denken over hoe de regelgeving als stedelijk planningsinstrument een centrale rol kan spelen in de verbetering van de lokale energieproductie. De ontwikkeling van de Sporttoren langs het kanaal leek een goed startpunt om deze discussie aan te gaan.

Tegelijkertijd werd het lopende proces in het kader van het Contract de Quartier Durable aangehaald als een potentiële proeftuin om de dynamiek van collectieve renovatie van het lokale woningbestand verder te onderzoeken en op gang te brengen, te beginnen bij de Masui-wijk binnen de Noordwijk.

Organisatoren:
Stad Brussel, 3E, Architecture Workroom Brussels

Deelnemers:
Chloé Verlinden (CityMine(d)), Jean Frippiat (APERe), Ruta Aleks (1010au), Fred Tourné (Befimmo), Brigitte Auquier (Leefmilieu Brussel – Departement Energie), Anne-Sophie Vanhelder (CityTools), Alexandre Vanheule (Tractebel-Engie), Christophe Pourtois (Lakense Haard), Lien Dewit (Gemeente Schaarbeek), Jonathan Lukas (Gemeente Schaarbeek), Thomas Deweer (Up4North), Boniface Nteziyaremye (WeSmart), Stijn Oosterlynck (Universiteit Antwerpen), Donatienne Wahl (kabinet Hellings), Laurent Du Bus (Stad Brussel), Arnaud Kinnaer (Stad Brussel), Pierre Hendrickx (Stad Brussel), Olga Bagnoli (Stad Brussel - Stadsvernieuwing), Roeland Dudal (AWB), Chiara Cicchianni (AWB), Hanne Mangelschots (AWB), Lucas Desmet (AWB), Simon De Clercq (3E), Wannes Vanheusden (3E), Filis Zumbultas (Stad Brussel), Lea Kleinenkuhnen (Stad Brussel), Sofia Rueda Castellanos (Stad Brussel), Coralie De Crem (Stad Brussel - Departement Energie), Arnaud Bastogne (Stad Brussel - Departement Energie)

31.03.21video
Portraits: #1 Rony
CSA-boer Rony getuigt hoe het Community Supported Agriculture-model zijn inkomen al bij aanvang van het oogstseizoen verzekert – zijn particuliere klanten betalen een lidmaatschap en dragen zo de risico’s mee. De torenhoge grondprijzen in de stadsrand blijven echter een groot obstakel voor startende landbouwers, ongeacht het verdienmodel.

31.03.21video
Portraits: #4 Kurt
Veeboer Kurt wist met natuurorganisaties en fruittelers in de buurt een aantal win-win samenwerkingen op te zetten, vanuit de visie dat landbouwpraktijken onderdeel zijn van een meerlagig landschap.

31.03.21video
Portraits: #3 Yannick
Cultureghem stelt een fundamenteel sociale omgang met voedsel voor de stadsbewoners voor. De kerngedachte omvat toegang tot gezond en betaalbaar voedsel voor iedereen. Tegelijk wordt het enorme oppervlak van de Abattoir in Anderlecht een bruisende ontmoetingsplek voor de dichtstbevolkte buurt van Brussel – als je eenmaal begint te koken, komen de eters vanzelf.

31.03.21video
Portraits: #2 Bernadette
Een groep buurtbewoners in de Gentse wijk Rabot vocht de aanleg van een buurtparking aan en richtte er een collectieve tuin op in de plaats. Nu vormt het binnengebied met 24 moestuintjes een belangrijke groene ontmoetingsplek voor de buurt.